Skrót SBS pochodzi od angielskiej nazwy sick building syndrome. Koncepcja SBS została pierwotnie opracowana przez Światową Organizację Zdrowia (WHO) w 1983 roku. W definicji przedstawionej przez WHO SBS został zdefiniowany jako „zespół niespecyficznych objawów, w tym podrażnienie oczu, nosa i gardła, zmęczenie psychiczne, bóle głowy, nudności, zawroty głowy i podrażnienie skóry, które wydają się być związane z pracą w określonych miejscach pracy, ale także w szkołach i domach”.
Przyczyny są różne, nie każdy chory budynek ma je wszystkie i nie każdy budynek jest chory. Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) aż 30% nowych i przebudowywanych budynków na całym świecie uznano za potencjalnych nosicieli syndromu chorego budynku. Przeważnie chodzi o zamknięte budynki biurowe. Zamknięte w sensie braku wystarczającego dopływu świeżego powietrza.
Objawy, które odczuwają poszczególne osoby, mogą być różne. Najczęściej jednak występują następujące problemy zdrowotne:
Są to wprawdzie ogólne objawy, które mogą mieć także inną przyczynę. Jeśli jednak symptomy te znikają po opuszczeniu danego budynku, może za nimi rzeczywiście stać syndrom chorego budynku. W takim przypadku należy podjąć działania w celu usunięcia albo przynajmniej ograniczenia tych problemów.
Chociaż zła jakość środowiska wewnętrznego jest często łączona z wywoływaniem SBS, bardzo trudno jest ustalić i uzasadnić, co dokładnie jest głównym źródłem odpowiedzialnym za występowanie konkretnego symptomu. Najnowsze przeglądy zwracają jednak uwagę, że do głównych czynników przyczyniających się należą:
| CZYNNIK | FAKTOR / OPIS | OBJAWY |
|---|---|---|
| Fizyczny | Temperatura – Odchylenie od progu komfortu cieplnego (gorąco albo zimno). Temperatura 21 °C zalecana jest dla lepszej wydajności i zdrowia. | Rozproszenie uwagi, obniżenie produktywności. |
| Wilgotność powietrza – Temperatura powyżej 32 °C i wilgotność względna powyżej 60 %. | Rozwój pleśni i grzybów, skurcze mięśni, omdlenia, udar cieplny, obniżenie kondycji zdrowotnej. | |
| Wentylacja – Niewłaściwa wentylacja, mniej niż 8 l/s na osobę. | Obniżenie produktywności, podrażnienie nosa i gardła, bóle głowy, zmęczenie, astma, nieżyt nosa i podatność na przeziębienie i grypę. | |
| Oświetlenie – Zła jakość światła, niewłaściwy poziom oświetlenia. 1000 lx proponuje się dla lepszej wydajności i zdrowia. | Zaburzenie rytmu snu, obniżenie produktywności, zwiększone ryzyko wystąpienia niebezpiecznych zdarzeń. | |
| Hałas – Hałas niskoczęstotliwościowy (20–100 Hz), ekspozycja na hałas w nocy. | Rozproszenie uwagi, wpływ na wydajność, zaburzenia zachowania i skutki sercowo-naczyniowe, problemy ze słuchem, bóle głowy, podwyższenie ciśnienia krwi. | |
| Jakość powietrza – Zła jakość powietrza wewnętrznego, CO₂, SO₂, O₃, PM₁₀. | Choroby układu oddechowego, obniżenie produktywności, zmęczenie, gorsze podejmowanie decyzji. | |
| Promieniowanie elektromagnetyczne – Długotrwałe narażenie na emisje materiałów budowlanych. | Choroby układu oddechowego i rak płuc. | |
| Biologiczny | Pleśnie, grzyby i roztocza, 6-pentylo-2-piron. | Choroby układu oddechowego i alergiczne, problemy śluzówkowe i skórne, podrażnienie nosa. |
| Chemikalia | Materiały budowlane, mikrobiologiczne lotne związki organiczne, formaldehyd, plastyfikator Texanol, drobny pył, stężenia C₁₄ 3-OH, C₁₈ 3-OH, CO₂. | Objawy śluzówkowe, oczne, nosowe i gardłowe, nieżyt nosa oraz problemy oddechowe. |
| Psychospołeczny | Monotonne środowisko pracy, stres zawodowy. | Lęk, depresja, dyskomfort w środowisku, obciążenie pracą i obniżenie wydajności. |
| Indywidualny | Płeć, genetyczna skłonność do rozwoju alergii, atopia, astma/alergia u rodziców, palenie i stan psychiczny. | U osób o tych cechach bardziej prawdopodobna jest podatność na różne typy SBS. |
Źródło: Sick building syndrome: are we doing enough? Autoři studie: Amirhosein Ghaffarianhoseini, Husam AlWaer, Hossein Omrany, Ali Ghaffarianhoseini, Chaham Alalouch, Derek Clements-Croome & John Tookey.
Alergia to nieadekwatna, nadwrażliwa reakcja organizmu na bodziec z otoczenia. Wraz z rozwojem cywilizacji, przemysłu i degradacją środowiska naturalnego na całym świecie rośnie liczba chorób alergicznych. Liczba tych chorób wzrosła w ciągu ostatnich dwudziestu lat od dwóch do pięciu razy. Najpoważniejszymi diagnozami są astma oskrzelowa i atopowe zapalenie skóry; pierwsza jest najcięższą formą choroby alergicznej i niekorzystnie wpływa na układ oddechowy, druga jest chorobą skóry i później może przechodzić w astmę oskrzelową. Oprócz chorób ewidencjonowanych i leczonych istnieje także cały szereg takich, które mają swobodny i niekontrolowany przebieg i aż do starszego wieku nie są rozpoznane ani leczone. Możliwe jest wyszukiwanie takich przypadków i rozpoczynanie leczenia, jeszcze korzystniejsze może być jednak wytypowanie osób o wysokim ryzyku i próba zapobiegania chorobie.
Roztocza – Mikroskopijne pajęczaki, które żyją w materacach, poduszkach, dywanach i meblach tapicerowanych. Największy problem powodują ich odchody, które dostają się do powietrza.
Alergeny zwierzęce – Nie chodzi tylko o sierść – problemem są głównie białka ze skóry, śliny lub moczu zwierząt (np. kotów, psów, gryzoni). Cząsteczki te osadzają się na powierzchniach i pozostają w domu przez długi czas.
Pleśnie – Zarodniki pleśni można łatwo wdychać – rozprzestrzeniają się z wilgotnych miejsc (łazienka, kuchnia, źle wietrzone kąty, doniczki).
Pyłki – Chociaż pyłki pochodzą z zewnątrz, dostają się do domu przez wietrzenie albo na ubraniach. Wewnątrz mogą utrzymywać się na powierzchniach lub w filtrach klimatyzacji.
Kurz – Kurz domowy jest mieszaniną różnych cząstek – z tkanin, złuszczonej skóry, sadzy, pyłków lub rozłożonych resztek owadów. Wdychanie drażni błony śluzowe, nawet jeśli nie jest się bezpośrednio alergikiem.
Chemikalia i zapachy – Środki czyszczące, odświeżacze powietrza, świece zapachowe lub lakiery mogą zawierać substancje drażniące drogi oddechowe, zwłaszcza u osób wrażliwych lub astmatyków.